HEGEMONYADAN İMPARATORLUĞA

Ergin Yıldızoğlu
Akşam-lık, Şubat 2004

Adım adım İmparatorluk
Amerika ne yapmaya çalışıyor? Ergin Yıldızoğlu, Hegemonyadan İmparatorluğa adlı kitabında bu büyük sorunun cevabını arıyor...

Cumhuriyet gazetesi yazarı Ergin Yıldızoğlu, ABD'nin imparatorluk projesini tüm boyutları ile irdelediği 80'i aşkın makalesini Hegemonyadan İmparatorluğa adlı kitapta bir araya getirdi. Irak savaşanın hazırlık aşamasından sonlanışına kadar geçen sürecin ışığında günbegün yapılan çözümlemelerden oluşan derleme Everest Yayınları'ndan çıktı. Birleşmiş Milletler'e üye 190 ülkenin 132'sinde üssü olan, kendisinden sonraki yirmi ülkenin toplama askeri harcamalarına eşit askeri bütçeye sahip, küresel çapta hatta uzayda bile hâkimiyet kurmayı amaçlayan bir hegemonik güç olan ABD'nin ne yapmaya çalıştığını bilmek, anlamak bir dünya vatandaşı olarak herkesin boynunun borcu. Biz farkında olsak da olmasak da 11 Eylül'den sonra "terörizme karşı savaş" ya da "önleyici vuruş" adı altında ABD'nin imparatorluk projesi de hayata geçti.

Bir yanda tüm askeri, siyasi ve ekonomik stratejiler yeniden düzenlenirken öte yanda tüm insani, ahlaki değerler de bu imparatorluk süreci çerçevesinde yeniden düzenleniyor. "Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak" sözü hayata geçiyor. Engin Yıldızoğlu imparatorlukların sürekli genişlemek zorunda olduğuna dikkat çekiyor kitabında. 31 trilyon dolarlık borç ile dünyanın en borçlu ekonomisine sahip ABD'nin imparatorluk projesinin mali kârının çok yumuşak olduğunu söylüyor. Yıldızoğlu, 11 Eylül sonrasını çözümlerken ABD devlet mekanizmasının dümeninin özellikle petrol, kimya, metalurji ve silah sanayi şirketlerine yakın "askeri sınai kompleks"in eline geçtiğini ve bunun da kaynak savaşlarına yol açtığının göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. ABD'nin imparatorluk projesi ile tarih bilincinin geri geldiğini vurgulayan yazar, bunun umut verici bir gelişme olduğunu belirtiyor ve "Çünkü tarih, dışındakileri sürekli egemenliği altına alarak genişlemeyi amaçlayan süreçlerin eninde sonunda çökmeye mahkûm olduğunu gösteriyor" diyor.

İmparatorluk projesini sınırlayacak tüm uluslar arası anlaşmalardan çıkan, uluslar arası hukuk sistemini çökerten ve BM'yi işlevsiz hale getiren ABD'yi engelleyebilecek tek gücün savaş karşıtı kitlesel muhalif olduğunu ekonomi-politik verilerle ortaya koyan Engin Yıldızoğlu, "Kitlesel muhalefetin kalıcı bir toplumsal harekete dönüştürebildiğinde bir şansımız var. Yoksa önce savaş, sonra 'karanlık çağlar' ve barbarlık" diyor. Yıldızoğlu, felaket tellallığı yaptığını kendisi de biliyor. Ancak dünyanın en güçlü ülkesinin bir tarafta açıkça imparatorluğunu ilan ederken, öte yanda toplumsal felaketlerin ve çalkantıların başka türlü anlamlandıramayacağını söylüyor. "İmparatorluğun yayılması yalnızca askeri bir olgu değil. İmparator kendi ekonomisinin kurallarını, kültürel normlarını da baskıyla yaygınlaştırıyor" diye yazıyor. Hegemonyadan İmparatorluğa'da sadece ABD'nin imparatorluk projesi yok, petrolden, doğalgaza, askeri harcamalardan diplomatik harcamalara kadar birçok konu ve olayın perde arkasına ışık tutan makalelerden oluşan yazılar da var. Ayrıca AB, Türkiye, Çin ve diğer ülkelerin proje karşısındaki tutumları da var. Bir de ABD'yi yönetenlerin ufak sırları.